बेडी हनुमान मंदिर…..

जगन्नाथ पुरी…..

पुरीच्या जगन्नाथ मंदिराचे नाव ऐकले की रहस्यांनी भरलेल्या मंदिराचे चित्र डोळ्यासमोर येते. या मंदिरातील अपूर्ण लाकडी मूर्तींचा विषय असो किंवा मंदिराच्या वरून कोणतेही विमान किंवा पक्षी नसणे असो.

या सर्व गोष्टी आश्चर्यकारक आहेत. केवळ हे मंदिरच नाही तर त्याच्या आजूबाजूला अशी काही रहस्ये आहेत ज्याबद्दल जाणून घेऊन लोक आश्चर्यचकित होतात. यापैकी एक म्हणजे हनुमानजींचे रहस्य. स्वतः परमेश्वराने आपल्या परम भक्ताला समुद्रकिनारी साखळीने बांधले आहे.

देव जेव्हा पृथ्वीवर अवतरतो तेव्हा सर्व देवता-पुरुष-गंधर्वांना देवाचे दर्शन घ्यायचे असते. भगवान जगन्नाथजींच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना करतानाही असेच झाले, तेव्हा जवळून वाहणारा सागरची पण देवाला पाहण्याची इच्छा झाली.

पौराणिक कथेनुसार, महासागराने देवाच्या दर्शनासाठी अनेक वेळा मंदिरात प्रवेश केला. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसानही झाले. सागरने हे दृष्टता सलग तीन वेळा केली.

जेव्हा समुद्राने मंदिरात अनेक वेळा प्रवेश केला आणि नुकसान केले तेव्हा भक्तांनी भगवान जगन्नाथ यांना मदतीसाठी आवाहन केले. कारण समुद्र असल्याने भाविकांना देवाचे दर्शन होणे शक्य नव्हते. भगवान जगन्नाथांनी मग हनुमानजींना समुद्रावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी नियुक्त केले. पवनसुतांनी सागरही बांधला. यामुळेच पुरीचा समुद्र नेहमीच शांत असतो.

पण नंतर त्यांनीही हुशारी दाखवली.

समुद्राला बांधल्यानंतर हनुमानजींनी रात्रंदिवस तेथे पहारा ठेवला. मग एके दिवशी सागरने हुशारी दाखवून हनुमानजींच्या भक्तीला आव्हान दिले. ते म्हणाले की, तू कसा देवाचा भक्त आहेस जो कधीच दर्शनाला जात नाही. भगवान जगन्नाथाच्या अनोख्या सौंदर्याचे कौतुक करावेसे वाटत नाही. तेव्हा हनुमानजींनाही वाटले की,खूप दिवस झाले आजच देवाला भेटूया….?

सागराचे हे म्हणणे ऐकून परमेश्वराच्या दर्शनसाठी ऐकून हनुमानजी जगन्नाथांच्या दर्शन जाऊ लागले. मग हे बघून सागरही त्यांच्या मागे जाऊ लागला.

अशाप्रकारे पवनसुत जेव्हा कधी मंदिरात जायचे तेव्हा सागरही त्याच्या मागे येत असे. अशा प्रकारे मंदिराचे पुन्हा नुकसान होऊ लागले. तेव्हा हनुमानाच्या या सवयीमुळे व्यथित होऊन जगन्नाथजींनी त्याला सोन्याच्या बेड्या घातल्या. जगन्नाथपुरीमध्ये समुद्र किनारी बेडी हनुमानाचे प्राचीन मंदिर आहे जिथे त्यांना देवाने बांधले होते.

बेडी हनुमान मंदिर ही भक्त आणि परमेश्वर यांच्यातील अनोख्या नात्याची कथा आहे. जगन्नाथ स्वामींचे दर्शन घेणारा प्रत्येक भक्त बेडी हनुमानाच्या दर्शनाला नक्कीच जातो.

याचे कारण असेही सांगितले जाते की, जे भक्त जगन्नाथ स्वामींचे दर्शन घेतल्यानंतर त्यांच्या मंदिरात येतात तेव्हा हनुमानजी भक्तांच्या डोळ्यांत पवनसुत परमेश्वराला पाहतात.

मंदिरात हनुमानजींचा चेहरा काहीसा वाकडा आणि डोळे मोठे आहेत. असे म्हणतात की जेव्हा देव त्यांना बांधून येथून निघून गेले तेव्हा ते देव जिथून गेला त्याच दिशेने पाहत राहिले. शांत ठिकाणी बांधलेले हे मंदिर मनालाही अपार शांती देते.

जय जगन्नाथ……

सनातन

निदान या प्रसंगीतरी याला मडकं म्हणू नका

3 मे ला अक्षय्य तृतीयेची पूजा करायची म्हणून खरेदीला गेलो होतो. माझे साहित्यिक मित्र ही खरेदीला आले होते.
ते माझ्या कुंभार मित्राला म्हणाले “मडकं दे”._

तो पटकन त्यांच्याकडे बघून म्हणाला “या प्रसंगी तरी मडकं म्हणू नका”

खरेतर मलाही माहित नव्हतं त्याला नक्की काय म्हणतात. उत्सुकते पोटी मी त्याला विचारले, “मग काय
म्हणतात याला?”.

“स्वर्गीय माता म्हणून लाल रंगाचे त्याला केळी व
स्वर्गीय पिता म्हणून काळ्या रंगाचे त्याला करा म्हणतात”.

माझ्या मराठी शब्दकोषात दोन शब्द वाढले.

मराठीत मातीच्या भांड्याला उपयुक्तते नुसार व प्रसंगानुसार वेगवेगळ्या नांवांनी संबोधले जाते अशी माहिती
झाली.

पाण्याचा … माठ
अंत्यसंस्काराला…मडकं
नवरात्रात … घट
वाजविण्यासाठी…घटम्
संक्रांतीला… सुगडं
दहिहंडीला… हंडी
दही लावायला… गाडगं
लक्ष्मीपूजनाचे… बोळकं
लग्न विधीत… अविघ्न कलश
आणि
अक्षय्य तृतीयेला…केळी व करा

खरंच आपली मराठी भाषा समृद्ध व श्रीमंत आहेच.

मला मंगल प्रसंगी हातात धरतात त्याला करा म्हणतात
हे माहिती होते पण अक्षय तृतीयेला केळी व करा
म्हणतात माहिती नव्हते, तुम्हाला माहीत होते का ?

मला माहित नसलेली माहिती, एका मित्राने मला पाठवली आणि मी आपल्यासमोर मांडली 🙏🏻🙏🏻

विज्ञानाचे मूळ ज्ञानेश्वरीत सापडते जगातले पहीले शास्त्रज्ञ म्हणजे ज्ञानेश्वर महाराज…

सूर्य स्थिर आहे आणि पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते हा शोध कोपर्निकसने लावला. त्याचा हा सिद्धांत बायबलविरोधी असल्याने धर्ममार्तंडांनी त्याचा छळ केला. कारण बायबलमध्ये पृथ्वी स्थिर असून सूर्य फिरतो असा उल्लेख आहे (आणि यांना आपण विज्ञाननिष्ठ समजतो).

माऊलीं ज्ञानोबारायांनी ज्ञानेश्वरीमध्ये ७२५ वर्षापूर्वीच सूर्याचे भ्रमण हा भास आहे, हे वैज्ञानिक सत्य मांडले होते.

उदय-अस्ताचे प्रमाणे |
जैसे न चालता सूर्याचे चालणे |
तैसे नैष्कर्म्यत्व जाणे |
कर्मींचि असता ||

सूर्य चालत नसून चालल्यासारखा दिसतो. सूर्याचे न चालता चालणे हा ज्ञानेश्वरीतील क्रांतीकारक शोध आहे.

मानवी जन्माची प्रक्रिया कसल्याही उपकरणाची मदत न घेता ज्ञानेश्वर महाराज जेव्हा सांगतात तेव्हा नामांकित डॉक्टरांनाही आश्चर्य वाटल्याशिवाय राहात नाही. माऊली लिहितात,

शुक्र-शोणिताचा सांधा |
मिळता पाचांचा बांधा |
वायुतत्व दशधा |
एकचि झाले ||

शुक्र जंतू पुरुषाच्या वीर्यामध्ये असतात व शोणित पेशी स्त्रियांच्या बिजांड कोषात असतात. या शोणित पेशी अतिसूक्ष्मदर्शक यंत्राशिवाय दिसत नाहीत.

सूक्ष्मदर्शक यंत्राचा शोध चारशे वर्षांतील आहे. परंतु माऊलींनी कसल्याही सूक्ष्मदर्शकाच्या मदती-शिवाय शोणित पेशींचा उल्लेख केला आहे. इथे त्यांच्यातील सर्वज्ञता दिसते.

पृथ्वी सपाट आहे की गोल या प्रश्नावर शास्त्रज्ञांत बराच काळ वाद चालला होता. पृथ्वी गोल आहे हा सिद्धांत आता जगन्मान्य झाला आहे.

माऊली ज्ञानोबारायांनी ज्ञानेश्वरीमध्ये ७२५ वर्षापूर्वीच पृथ्वी गोल असल्याचे सांगितले.

पृथ्वीये परमाणूंचा उगाणा घ्यावा |
तरी हा भूगोलचि काखे सुवावा |
तैसा विस्तारू माझा पाहावा |
तरी जाणावे माते ||

भूगोल हा शब्दच ज्ञानेश्वरीने मराठीला दिला आहे. आणि पृथ्वी गोल असल्याचे निःसंदिग्ध सांगताना परमाणूचाही (Micro-Electron) स्पष्ट उल्लेख केलाय.

पाण्याच्या घर्षणातून जलविद्युत निर्माण होते. हा विजेचा शोधही शे दिडशे वर्षांपूर्वीचा आहे.

परंतु माऊली ज्ञानोबाराय ७२५ वर्षांपूर्वीच सांगतात की, पाण्याचे जोरात घर्षण झाले की वीज तयार होते.

तया उदकाचेनि आवेशे |
प्रगटले तेज लखलखीत दिसे |
मग तया विजेमाजी असे | सलील कायी ||

सागराच्या पाण्याची वाफ होते, त्याचे ढग बनतात व त्याला थंड हवा लागली की पाऊस पडतो. ही पाऊस पडण्याची प्रक्रिया विज्ञानाने अलिकडे शोधून काढली आहे. परंतु माऊली ज्ञानोबाराय ज्ञानेश्वरीमध्ये लिहितात की, सुर्याच्या प्रखर उष्णतेने मी परमात्माच पाणी शोषून घेतो व त्या वाफेचे ढगात रूपांतर करतो व इंद्रदेवतेच्या रूपाने पाऊस पाडतो. ती पावसाचे शास्त्रशुद्ध तंत्र सांगणारी ओवी अशी,

मी सूर्याचेनि वेषे |
तपे तै हे शोषे |
पाठी इंद्र होवोनि वर्षे |
मग पुढती भरे ||

विज्ञानाला सूर्यमालेतील ग्रहांचा शोध लागला आहे.

या विश्वाच्या पोकळीतील फक्त एकच सूर्यमाला मानवी बुद्धीला सापडली. अशा अनेक सूर्यमाला या पोकळीत अस्तित्वात आहेत. विश्वाला अनंत हे विशेषण लावले जाते. या विश्वात अनंत ब्रम्हांडे आहेत म्हणून भगवान अनंतकोटी ब्रहांडनायक ठरतात. परंतु माऊलीं ज्ञानोबारायांनी ७२५ वर्षापूर्वीच सूर्यमालेतील मंगळ या ग्रहाबद्दल लिहिले आहे. विज्ञानाने शोध लावण्यापूर्वीच माऊली मंगळाचे अस्तित्व सांगतात,

ना तरी भौमा नाम मंगळ |
रोहिणीते म्हणती जळ |
तैसा सुखप्रवाद बरळ |
विषयांचा ||

किंवा

जिये मंगळाचिये अंकुरी |
सवेचि अमंगळाची पडे पारी |
किंवा
ग्रहांमध्ये इंगळ |
तयाते म्हणति मंगळ |

इतकेच नव्हे, तर नक्षत्रांचेही उल्लेख आहेत. रोहिणीचा वरच्या ओवीत आलाय, तसेच मूळ नक्षत्र:
परी जळो ते मूळ-नक्षत्री जैसे |
किंवा
स्वाती नक्षत्र:
स्वातीचेनि पाणिये |
होती जरी मोतिये |
तरी अंगी सुंदराचिये |
का शोभति तिये ||

कॅमेरा आणि पडद्यावर दिसणारा चित्रपट यांचे मूळही ज्ञानेश्वरीत सापडते

जेथ हे संसारचित्र उमटे |
तो मनरूप पटु फाटे |
जैसे सरोवर आटे |
मग प्रतिमा नाही ||

अर्थात संकल्प-विकल्पांमुळे मनाचे चित्र उमटवणारा पडदा फाटून जातो. चित्रपटासाठी पडदा आवश्यक आहेच किंवा सरोवरात पाणी असेल तरच आपली प्रतिमा त्यामध्ये उमटते. ते आटून गेले तर उमटत नाही.

या सर्व ओव्यांचा आशय लक्षात घेतला तर ज्ञानेश्वरीची वैज्ञानिकता ध्यानात येईल.
विज्ञानयुगात दिशाभुल झालेल्या युवक-युवतींनी ज्ञानेश्वरीची ही शास्त्रीयता लक्षात घेऊन मानवी जीवनाचे यथार्थ दर्शन घडविण्या-या संत वाड़मयाच्या सहवासात यावे.
|| जय जय रामकृष्ण हरी ||
Whatsapp. वरून साभार

कधी विचार केला होता का जीभ (टंग) तुमच्या शरीरात इतके वेगवेगळे काम (फंक्शन) करते कशी

1) ज्ञानेंद्रिय पण आहे आणि कर्मेंद्रिय पण, असा एकमेव अवयव म्हणजे जीभ ! रसनेंद्रिय आणि वाक् इंद्रिय ! चव घेणे आणि बोलणे. एकाची प्रवृत्ती बाहेरून आत स्विकारण्याची तर एकाची आतून बाहेर पडण्याची ! एकाच वेळी असं आत बाहेर काम करण्याचे सामर्थ्य असलेला द्वैत अवयव म्हणजे जीभ !

2) एकाच अवयवावर ताबा मिळवला तर ज्ञान आणि कर्म या उभय प्रवृत्तींना जिंकता येणे सहज शक्य आहे, असा एकमेवाद्वितीय अवयव म्हणजे जीभ !

3) सर्वात जास्त रक्तपुरवठा असणारा हा रसमय अवयव जीभ ! तोंडात आलेला घास घोळवत घोळवत, इकडे तिकडे फिरवत फिरवत, बत्तीशीच्या ताब्यात देत देत, त्यांच्याकडून बारीक पीठ करवून, तयार लगद्याला आतमध्ये ढकलण्याचे महत्त्वाचे काम करणारा अवयव म्हणजे जीभ !

4) प्रत्येक पदार्थाची चव वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगळेपणाने ओळखता येणारी, ही आगळीवेगळी जीभ, भातातून नजर चुकुवून येणारा दगड शोधून काढतेच, पण डोळ्यांना सहजपणे न दिसणारा, अगदी दाताच्या फटीत लपून बसलेला केसही शोधून काढते. ही सीआयडीची दृष्टी असलेला हा कलंदर अवयव म्हणजे जीभ !

5) सतत बत्तीस दातांच्या संरक्षणात फिरणारा, पण चुकुन मनात आणलं तर चुकीच्या क्षणी, चुकीचा शब्द, चुकीच्या व्यक्तीसमोर बोलून, बत्तीसच्या बत्तीस दात हातात काढून दाखवण्याचे सामर्थ्य असलेला एक चमत्कारिक अवयव म्हणजे जीभ !

6) बेधुंदपणे अखंड बडबडण्याचे प्रमुख काम करणारा आणि अन्नाला फावल्या वेळात पाठीमागे ढकलण्याचे काम करणारा, पण हे “काम” करताना, कधीही न दिसणारा अवयव म्हणजे जीभ ! दिसतो तो फक्त “आऽऽ कर” असं म्हटल्यावर, थोडाच वेळ दर्शन देणारा अवयव म्हणजे जीभ ! काम करताना मात्र कधीही दिसत नाही, असा “नामानिराळा” राहणारा हा बिलंदर अवयव जीभ !

7) दाताशी युती करत तथदध, ओठाशी युती करत पफबभ, दंत मूलाशी युती करत चछजझ, टाळुशी युती करत टठडढ, अशा अनेक युत्या, युक्तीने करत ध्वनी निर्मितीत सहाय्य करणारा युतीबाज अवयव म्हणजे जीभ !

8) पोटात काय चाललंय, याची बित्तंबातमी बाहेर डाॅक्टरांना दाखवणारा, तोंडात बसवलेला पण पोटाचा जणुकाही सीसीटीव्हीच असलेला एक अवलिया अवयव म्हणजे जीभ !

9) ओठाबाहेरील जगाला वेडावून दाखवून, आपल्या आतल्या मनाचं, तात्पुरते का होईना, समाधान करून देणारा, हा एक हुश्शार अवयव म्हणजे जीभ !

10) ज्या एका अवयवाला ताब्यात ठेवले तर शंभर वर्षापर्यंत सहज जगता येईल, अशी दिव्य अनुभूती देणारा एक योगी अवयव म्हणजे जीभ !

11) आजारी पडेपर्यंत खाणाऱ्यानी बरे होईपर्यंत उपवास करावा, असा संयम शिकणारा एकमेव अवयव म्हणजे जीभ !

*अशी हि जीभ..👅.. “ओम जीभये नमः