Infosrushti विशेष • ऑनलाइन खरेदी सुरक्षा

Festive Sale 2026: ‘90% Off’ ची WhatsApp लिंक खरी की फेक? खरेदीपूर्वी या ७ गोष्टी तपासा

मोठी सूट, मर्यादित वेळ आणि लगेच पेमेंट करण्याचा आग्रह — अशा मेसेजवर क्लिक करण्यापूर्वी दोन मिनिटांची ही तपासणी उपयोगी पडू शकते.

सणासुदीच्या काळात सेलचे मेसेज, कूपन कोड आणि पार्सल डिलिव्हरीच्या सूचना वारंवार येतात. काही ऑफर खऱ्या असतात; काही लिंक मात्र ओळखीच्या ब्रँडसारखे दिसणाऱ्या बनावट पानावर नेतात. फेक सेल लिंक कशी ओळखावी? यासाठी खालील सात तपासण्या लक्षात ठेवा.

झटपट नियम:

मेसेजमधील लिंकवरून थेट पैसे भरण्याऐवजी संबंधित कंपनीचे अधिकृत अ‍ॅप स्वतः उघडा किंवा तिचा पत्ता ब्राउझरमध्ये स्वतः टाइप करा. तिथे ती ऑफर किंवा ऑर्डर दिसते का ते तपासा.

ऑनलाइन सेलची लिंक तपासण्याच्या ७ गोष्टी

१

वेबसाइटचा पूर्ण पत्ता वाचा

ब्रँडचे नाव लिंकच्या सुरुवातीला दिसले म्हणून ती अधिकृत ठरत नाही. स्पेलिंग, अतिरिक्त शब्द आणि खरे डोमेन काळजीपूर्वक पाहा. शंका असेल तर मेसेजमधील लिंक टाळा.

२

तीच ऑफर अधिकृत अ‍ॅपमध्ये शोधा

‘फक्त या लिंकवर ऑफर’ असा मेसेज आला तरी कंपनीचे अ‍ॅप स्वतंत्रपणे उघडून वस्तूची किंमत आणि ऑफरच्या अटी तपासा.

३

अवास्तव घाईचा दबाव ओळखा

‘दोन मिनिटांत ऑफर संपेल’, ‘आत्ताच पैसे भरा’ किंवा ‘खाते बंद होईल’ अशा भाषेमुळे विचार न करता कृती होऊ शकते. आधी पडताळणी करा.

४

पेमेंट कुठे जात आहे ते पाहा

खरेदीच्या नावाखाली वैयक्तिक UPI आयडी, अनोळखी QR कोड किंवा चॅटवर पाठवलेल्या वेगळ्या पेमेंट लिंकवर पैसे मागितले तर व्यवहार थांबवा आणि अधिकृत ग्राहकसेवेची मदत घ्या.

५

OTP, PIN आणि पासवर्ड गुप्त ठेवा

कुणालाही फोनवर किंवा चॅटवर OTP, UPI PIN, कार्ड PIN, CVV किंवा पासवर्ड सांगू नका. पेमेंट मंजूर करताना स्क्रीनवर दिसणारे नाव आणि रक्कमही तपासा.

६

डिलिव्हरी मेसेजची ऑर्डरशी जुळवणी करा

‘पार्सल अडकले आहे; छोटा शुल्क भरा’ अशी लिंक आली तर आधी आपल्या अधिकृत अ‍ॅपमधील ऑर्डर आणि ट्रॅकिंग तपासा. ऑर्डरच नसेल तर मेसेज अधिक संशयास्पद आहे.

७

अ‍ॅप डाउनलोड करण्याची सक्ती तपासा

सूट मिळवण्यासाठी अनोळखी APK फाइल किंवा स्क्रीन शेअरिंग अ‍ॅप बसवायला सांगितल्यास पुढे जाऊ नका. अधिकृत अ‍ॅप स्टोअरमधील प्रकाशकाची माहिती तपासा.

उदाहरण — काल्पनिक मेसेज:

“तुमचे ₹49,999 चे गिफ्ट मंजूर! फक्त ₹29 डिलिव्हरी फी भरा. 10 मिनिटांत लिंक बंद होईल.”

अशा मेसेजमध्ये मोठे आमिष, छोटी आगाऊ रक्कम आणि घाईचा दबाव एकत्र दिसतो. हा नमुना समजण्यासाठी दिलेला आहे; प्रत्येक अशी ऑफर फसवणूक आहे असा निष्कर्ष केवळ मजकुरावरून काढू नका.

लिंक उघडली किंवा पैसे गेले तर काय करावे?

  1. फक्त पान उघडले असेल: त्यावर माहिती भरू नका. पान बंद करा आणि संबंधित खात्यात संशयास्पद हालचाल आहे का ते तपासा.
  2. पासवर्ड दिला असेल: अधिकृत अ‍ॅप किंवा वेबसाइटवरून तो त्वरित बदला. शक्य असल्यास दोन टप्प्यांची सुरक्षा सुरू करा.
  3. पैसे गेले असतील: आपल्या बँक किंवा पेमेंट सेवेला लगेच कळवा. आर्थिक सायबर फसवणुकीची तक्रार 1930 वर किंवा राष्ट्रीय सायबर गुन्हे नोंदणी पोर्टलवर करा.
  4. पुरावे जतन करा: मेसेज, लिंक, व्यवहार क्रमांक, स्क्रीनशॉट आणि वेळ नोंदवून ठेवा. संशयास्पद URL किंवा क्रमांक पोर्टलवरील ‘Report Suspect’ सुविधेतही नोंदवता येतो.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

HTTPS किंवा कुलूप चिन्ह दिसले तर साइट खरीच असते का?

नाही. कनेक्शन सुरक्षित असल्याचे चिन्ह म्हणजे विक्रेता किंवा ऑफर अधिकृत असल्याचा पुरावा नाही. वेबसाइटचा पत्ता आणि ऑफर स्वतंत्रपणे तपासा.

WhatsApp वर मित्राने पाठवलेली सेल लिंक सुरक्षित असते का?

मित्राने सद्भावनेने लिंक फॉरवर्ड केली असू शकते. तरीही लिंकवरील माहिती अधिकृत अ‍ॅप किंवा वेबसाइटवर पडताळा.

फसवणूक झाल्यास कुठे तक्रार करायची?

आर्थिक सायबर फसवणुकीसाठी 1930 वर तातडीने संपर्क करा आणि cybercrime.gov.in येथे तक्रार नोंदवा. बँक किंवा पेमेंट सेवेलाही लगेच माहिती द्या.

निष्कर्ष: मोठी सूट दिसली की आधी ऑफर अधिकृत अ‍ॅपमध्ये शोधा, वेबसाइटचा पत्ता वाचा आणि पेमेंटची माहिती नीट तपासा. ही छोटी सवय ऑनलाइन खरेदी अधिक सुरक्षित करू शकते.